AB Mevzuatında Önemli Güncelleme: Balık ve Deniz Ürünlerinde İnorganik Arsenik Limiti
Avrupa Birliği, balık ve diğer deniz ürünlerinde inorganik arsenik için maksimum seviyeleri güncelledi. 17 Eylül 2025 tarihli ve 2025/1891 sayılı Komisyon Yönetmeliği-– balık ve diğer deniz ürünlerindeinorganik arsenik maksimum limitleri ile, 2023/915 sayılı gıdalardaki bulaşanlar için maksimum seviyeleri belirleyen AB yönetmeliği değiştirilerek deniz ürünleri de kapsam altına alındı. Bu değişiklik, EFSA’nın kronik maruziyet değerlendirmeleri ve son yıllardaki görülme verileri doğrultusunda yapıldı.
12 Ekim 2009'daAvrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), gıdalardaki arsenik hakkında bir görüş kabul etti ve bu görüşte inorganik arseniğin akciğer, mesane ve cilt kanserlerine ve cilt lezyonlarına neden olabileceği sonucuna vardı ve 0,3 ile 8 μg/kg vücut ağırlığı/gün arasında bir 'referans doz alt güven sınırı' (BMDL01) değerleri aralığı belirledi. Avrupa'daki ortalama ve yüksek tüketiciler için tahmini diyetle alınan inorganik arsenik maruziyetleri, belirlenen BMDL01 değerleri aralığında olduğundan, bazı tüketiciler için risk olasılığı göz ardı edilemez.
EFSA, 2021 tarihli bilimsel raporunda, gıdalardaki inorganik arsenik için en son verileri dikkate alarak Avrupa nüfusunun kronik diyetle alınan inorganik arsenik maruziyetini değerlendirmiş ve karasal gıdaların maruziyete olan önemini teyit etmenin yanı sıra, yetişkin nüfusta "balık ve diğer deniz ürünleri" gibi gıda gruplarının belirli ülkelerde inorganik arsenik maruziyetinin belirgin kaynakları arasında olduğu sonucuna varmıştır.
İşletmeler (Gıda Üreticileri, İthalatçı ve İhracatçılar) Ne Yapmalı?
· HACCP tehlike analizinde inorganik arsenik değerlendirilmelidir
· Özellikle yüksek riskli bölgelerden temin edilen ürünlerde analiz sıklığı gözden geçirilmelidir
· Toplam arsenik değil, spesifik olarak inorganik arsenik analiz edilmelidir
· Bu ürünleri üreten ve hammadde olarak kullanan tüm işletmeler risk analizlerini ve doğrulama planlarını gözden geçirmelidir.
· Son ürün ve hammadde spesifikasyonlarını gözden geçirmeli ve gerekirse güncellemelidir.
Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Nokta:
· Ürün 8 Ekim 2025’ten önce AB pazarına hukuka uygun şekilde arz edildiyse: Eski limitlere göre piyasada kalabilir Raf ömrü sonuna kadar satılabilir
· 8 Ekim 2025’ten sonra piyasaya arz edilen ürünler: Yeni inorganik arsenik limitlerine uygun olmak zorunda.
Denetimlerde Denetçiler Ne Sorar?
· Yasal Yönetmelik değişikliklerinin takip edilmiş mi, firma bunun farkında mı?
· Hammadde ve son ürün spesifikasyonları güncellenmiş mi?
· HACCP tehlike analizinde değerlendirilmiş mi?
· Hammadde ve son ürün analiz planlarına dahil edilmiş mi? İnorganik Arsenik analizleri yapılmış mı?
· Hammadde ve tedarikçi risk analizi gözden geçirilmiş mi?
· Limit dışı inorganik arsenik test sonucu var mı? Varsa hangi aksiyonlar alınmış?
· 8 Ekim 2025'den sonra piyasada satışa sunulan ürünlerde yeni yönetmelik limit değerlerine uyulmuş mu? Analiz raporu var mı?
İnorganik Arsenik Nedir?
Arsenik doğada bulunan bir metaloid elementtir. Gıdalarda iki ana formda bulunur:
· İnorganik arsenik, kanserojen ve toksik etkisi olan bir ağır metaldir.
· Deniz ürünlerinde arsenik genelde organik formda bulunur ve daha az toksiktir.
İnorganik Arsenik Nerelerde Bulunur?
Doğal Kaynaklar
· Kayaçlar
· Toprak
· Yeraltı suyu
· Volkanik faaliyet bölgeleri
Arsenik doğal olarak çevrede bulunur ve su yoluyla tarım alanlarına geçebilir.
İnsan Kaynaklı Kaynaklar
· Madencilik faaliyetleri
· Metal eritme tesisleri
· Fosil yakıt yakımı
· Bazı endüstriyel atıklar
· Arseniğin gübrelerde, ahşap koruyucularında, böcek ilaçlarında veya herbisitlerde bir bileşen olarak kullanılması
Deri ve solunum yoluyla maruz kalma mümkün olsa da, gıda ve içme suyu arseniğe maruz kalmanın başlıca yollarıdır.
İnsan Üzerindeki Etkileri Nelerdir?
İnorganik Arsenik:
· Uzun süreli maruziyette kanser riskini artırabilir
· Deri lezyonlarına yol açabilir
· Kardiyovasküler ve metabolik etkiler gösterebilir
· Akciğer, mesane ve deri kanserine neden olabilir
Hangi Gıdalarda Bulunur?
· Pirinç ve pirinç ürünleri
· İçme suyu
· Bazı balık ve deniz ürünleri
· Deniz yosunları
· Kabuklu deniz ürünleri (midye, istiridye vb.)
· Krustase ürünler (karides vb.)
Referans:
Yorumlar